ኣብ ዓዲ እንግሊዝ ገዛ ዘይምህላው ዓቢ ጸገም እዩ። ብሓፈሻ ኣብ ዓዲ እንግሊዝ ቁጽሪ ገዛ ዘይብሎም ሰባት ኣስታት 300,000 ስድራቤታት ክኸውን ትጽቢት ይግበር ፣ ዳርጋ 1 ካብ 100 ። ገዛ ዘይምህላው ነቶም ኣብ ጎደናታት እትርእዮም - ረሳሕ ድቃስ - ጥራይ ዘይኮነስ ነቶም ኣብ ግዝያዊ መንበሪ፡ ሶፋ ሰርፊንግ ወይ ኣብ ዘይውሑስ ኣባይቲ ዘለዉ እውን የጠቓልል።
ኣብዚ ጽሑፍ እዚ፡ ኣብ ዙርያ ገዛ ዘይምህላው ዝረኣዩ ገለ ልሙዳት ሕቶታት ክንድህስስ ኢና፡ ንኣብነት ‘ገዛ ዘይምህላው እንታይ እዩ?’፡ ‘ገዛ ዘይብሉ ምዃን እንታይ ማለት እዩ?’ ከምኡውን ‘ጠንቂ ገዛ ኣልቦነት እንታይ እዩ?’ ዝብል ጽሑፍ፡ ከምኡ’ውን ‘ዝተፈላለዩ ዓይነታት ገዛ ኣልቦነት’ን ‘ንሕግዝ እንታይ ንገብር ከምዘለና’ን ምግላጽ።
ገዛ ዘይምህላው እንታይ እዩ?
ገዛ ዘይምህላው ማለት ሓደ ሰብ ወይ ስድራቤት ርጉእ ወይ ምቹእ መንበሪ ገዛ ምስ ዘይህልዎም፡ ገዛ ክጽውዖም ዝኽእል ውሑስ ቦታ ምስ ዘይህልዎም እዩ። ብኣካል ዝድቅሱሉ ቦታ ዘይክህልዎም ይኽእል እዩ፣ ብኻልእ ኣዘራርባ ኣብ ጎደና ገዛ ዘይብሎም ወይ ረሳሕ ድቃስ ተባሂሉ ይፍለጥ፣ ወይ ድማ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ሒደት መዓልታት ወይ ሰሙናት ክግዕዙ ክግደዱ ይኽእሉ፣ ወይ ድማ ኣዝዩ ውሑስ ዘይኮነ ወይ ዘይምቹእ መንበሪ ገዛ ጥራይ ክህልዎም ይኽእል እዩ (ከም ኣብ ጽዑቕ ሆስቴል ወይ ምስ ምግሳስ ሰባት ምንባር)።
ዝተፈላለዩ ዓይነታት ገዛ ኣልቦነት እንታይ እዮም?
ዝተፈላለዩ ዓይነታት ገዛ ኣልቦነት ኣለዉ - ኣብ ጽርግያ ክትሪኦም እትኽእል ሰባት ጥራይ ኣይኮኑን። ብሓቂ ክርአ ከሎ፡ ካልእ ሰለስተ ዓይነት ገዛ ኣልቦነት ኣሎ።
ረሳሕ ድቃስ
ረሳሕ ድቃስ ማለት ሰባት ብኣካል ዝኸድዎ ዓራት፡ ወይ ኣብ ልዕሊ ርእሶም ናሕሲ ምስ ዘይብሎም እዩ። ሰባት ኣብ ቅሉዕ ኣየር ከም ኣብ ጎደናታት፡ ኣብ መናፈሻታት፡ ኣብ ኣፍደገታት፡ መዕቆቢ ኣውቶቡሳት ወይ ቴንዳታት ክድቅሱ ይኽእሉ። ወይ ድማ ሰባት ንመነባብሮ ደቂ ሰባት ኣብ ዘይምቹእ ቦታታት ከም መዕረፊ መካይን ወይ መደያይቦ፡ መካይን፡ ኣጉዶታት፡ ሸድታት፡ ጣብያታት፡ 24hr ካፈታት ወይ ኣብ ኣውቶቡሳት ወይ ባቡር ክድቅሱ ይኽእሉ። ኣብ ለንደን ካብ ጥሪ ክሳብ መጋቢት 2024 4,118 ሰባት ድቃስ ድቃስ ይሓድሩ ነይሮም ፡ እዚ ድማ ካብቲ ቅድሚኡ ዝነበረ ዓመት ብ33% ወሰኽ ኣርእዩ።
ገዛ ዘይብሎም ሕቡኣት
ሕቡእ ገዛ ኣልቦነት ሓደ ሰብ ገዝኡ ዝድውለሉ ውሑስ ቦታ ዘይብሉ፡ ግን ከኣ ብዝኾነ በዓል መዚ ምስ ዘይፍለጥ ዝወሃብ ቃል እዩ። እዞም ሰባት ኣብ ትሕቲ ራዳር ይጸንሑን ኣብ ወግዓዊ ስታቲስቲክስ ኣይቁጸሩን እዮም፡ በዚ ምኽንያት ድማ እዩ እቲ ሓቀኛ ቁጽሪ ናይቶም ገዛ ዘይብሎም ሰባት ካብቲ ስታቲስቲክስ ዝብሎ ኣዝዩ ዝለዓለ ክኸውን ዝኽእል። ኣብነታት ናይ ሕቡእ ገዛ ኣልቦነት ምስ ኣዕሩኽቶምን ቤተሰቦምን ንሓጺር እዋን ዝሓድሩ ሰባት - ብ'ሶፋ ሰርፊንግ' ዝፍለጡ፡ ኣብ ዘይብቑዕ ወይ ልዕሊ ዓቐን ጽዑቕ መንበሪ ዝኾኑ ሰባት፡ ወይ ድማ ኣብ ሆስቴላት፡ መዕረፊ ኣጋይሽን ሆቴላትን ዝሓድሩ ሰባት ይርከብዎም። ንዝኾኑ ሰባት እውን የጠቓልል።
ግዝያዊ መንበሪ
ግዝያዊ መንበሪ ሰባት ንኽሓድሩሉ ዝቕመጡሉ ኮይኑ፡ መብዛሕትኡ ግዜ ብናይ ከባቢ ምምሕዳር፡ እንተዘይኮይኑ ኣብ ጎደና ገዛ ዘይብሎም ምኾኑ። ዓይነታት መንበሪ ኣባይቲ፡ ናይ ለይቲ ወይ ክረምቲ መዕቆቢ፡ ሆቴላት፡ መዕረፊ ኣጋይሽ፡ ሆስቴላት፡ መዕቆቢ ቦታታት፡ ናይ ብሕቲ ክራይ ወይ ማሕበራዊ ኣባይቲ ይርከብዎም። ሰባት ካብ መዓልታትን ሰሙናትን ክሳብ ኣዋርሕን ዓመታትን ንዘይተወሰነ ግዜ ኣብ ግዝያዊ መንበሪ ክጸንሑ ይኽእሉ።
ኣብ ሓጺር ግዜ መንበሪ ኣባይቲ ኣብ ዘይርጉጽነት ዝነብሩ ሰባት፡ ድሕሪ ሒደት ኣዋርሕ ኣበይ ከም ዝኾኑ ከይፈለጡ ኣዝዮም ብዙሓት እዮም። መብዛሕትኡ ግዜ እቲ መንበሪ ውሑስ ወይ ዘይምቹእ እዩ፣ ንኣብነት ኣብ ሆስቴላት ዓበይቲ ዝተቐመጣ መንእሰያት ደቂ ኣንስትዮ፣ ኣብ ኣዝዩ ንእሽቶ ፍላት ዝሓድራ ዓበይቲ ስድራቤታት፣ ወይ ድማ ኣብ ዘይብጻሕ ኣባይቲ ዝነብሩ ስንኩላን። ኣብ መወዳእታ ሰነ 2022፡ 121,000 ህጻናት ሓዊሱ 95,000 ስድራቤታት ኣብ ግዝያዊ መንበሪ ኣባይቲ ነይረን።
ሕጋዊ ገዛ ዘይብሎም
ሕጋዊ ገዛ ዘይምህላው ማለት ሓደ ሰብ ብሕጋዊ መንገዲ ገዛ ዘይብሉ ተባሂሉ ክግለጽ ከሎ እዩ፣ ስለዚ ድማ ምምሕዳር ከባቢኦም መንበሪ ገዛ ናይ ምውሓስ ግዴታ ኣለዎ። ብሕጊ ገዛ ዘይብልካ ክትግለጽ፡ ወይ ውሑስ ቦታ ክትነብር ወይ ድማ ርትዓዊ ክትሓድረሉ እትኽእል ቦታ ክትስእን ኣለካ። እዚ ማለት ወይ ርጉእን ቀዋምን መደቀሲ ቦታ የብልካን ወይ ድማ እቲ እትሓድረሉ ቦታ ከም እኹል ኣይቁጸርን ማለት እዩ። መብዛሕትአን ምምሕዳራት ከባቢ፡ ሓደ ሰብ ቅድሚ ‘ሕጋዊ ገዛ ዘይብሉ’ ተባሂሉ ቅድሚ ምቑጻሩ ከማልኦ ዘለዎ ካልእ ጽኑዕ ረቛሒታት ኣለዎ።
መንእሰያት ገዛ ዘይምህላው
ገዛ ኣልቦነት መንእሰያት ማለት ዝኾነ ካብ 16-25 ዓመት ዝዕድሚኡ ገዛ ዘይብሉ ሰብ እዩ ዝግለጽ። መንእሰያት ብተለምዶ ገዛ ኣልቦነት ብዝተፈላለየ መንገዲ የጋጥሞም፤ ኣብ ከባቢ መንእሰያት ገዛ ዘይብሎም ሰባት ብዙሕ ጸለመ ኣሎ፣ ኣብ ጎደናታት ምንባር ድማ ኣዝዩ ሓደገኛ ክኸውን ስለ ዝኽእል፣ ገዛ ዘይብሎም ተሓቢኦም ናይ ምዃን ተኽእሎኦም ዝለዓለ እዩ። ነዚ እዩ ድማ ከምዚ ንሕና ኣብዚ ኣብ ማእከል መንእሰያት ኒው ሆራይዘን ንገዛ ኣልቦነት ዘጋጥሞም መንእሰያት ብፍሉይ ዝተዳለወ ኣገልግሎታት ክህልወና ኣገዳሲ ዝኸውን።
ኣብ 2022-2023 136,000 መንእሰያት ገዛ ዘይብሎም ኮይኖም ናብ ቤት ምኽሪኦም ከይዶም . ይኹን እምበር፡ እንተወሓደ ፍርቂ ካብቶም ገዛ ኣልቦነት ዘጋጥሞም ሰባት ንቤት ምኽሪ ከምዘይነግርዎ ንፈልጥ ኢና፡ ስለዚ እቲ ሓቀኛ ቁጽሪ ዕጽፊ ክኸውን ይኽእል እዩ።
ጠንቂ ገዛ ኣልቦነት እንታይ እዩ?
ጠንቂ ገዛ ኣልቦነት ንነፍሲ ወከፍ ውልቀሰብ ዝተፈላለየ ኮይኑ፡ መብዛሕትኡ ግን ብሰንኪ ኣብ ዓዲ እንግሊዝ ዘሎ ማሕበራዊ፡ ፖለቲካውን ቁጠባውን መሓውራት እዩ። ገዛ ዘይምህላው ፍጹም ክከላኸል ዝኽእል እዩ፣ ምኽንያቱ ኩሎም ሰባት ኣብ ዘድልዮም እዋን ካብ መንግስቲ ጭዋ ደገፍን መንበሪ ኣባይትን ኣብ ምርካብ ክምርኮሱ ክኽእሉ ኣለዎም። ገለ ካብቶም ጠንቅታት ኣብ ታሕቲ እዞም ዝስዕቡ እዮም፤
ፖለቲካዊ ጠንቅታት ገዛ ኣልቦነት
- ሕጽረት ማሕበራዊ ኣባይቲ፦ ኣብ ዓዲ እንግሊዝ ሕጽረት ማሕበራዊ ኣባይቲ ኣሎ፡ እዚ ማለት ምምሕዳራት ከባቢ ገዛ ዘይብሎም ወይ ኣብ ሓደጋ ገዛ ዘይብሎም ሰባት ንምሕጋዝ እኹል ገዛውቲ የብሎምን። ኣብ ዝርዝር መጸበዪ ማሕበራዊ ኣባይቲ 1.3 ሚልዮን ስድራቤታት ኣለዋ ፤ በዚ ምኽንያት ድማ እዮም ብዙሓት ሰባት ኣብዚ እዋን ኣብ ግዝያዊ መንበሪ ዝርከቡ፣ ወይ ድማ ፈጺሞም ሓገዝ ዘይረኽቡ።
- ቁጽጽር ዘይብሉ ጽላት ክራይ ገዛ፡- ኣብ ዓባይ ብሪጣንያ ብፍላይ ኣብ ከም በዓል ለንደን ዝኣመሰላ ከተማታት፡ ክራይ ገዛ እናወሰኸ ይኸይድ ኣሎ፡ ምኽንያቱ ኣካረይቲ ዋጋ ክራይ ገዛ ክውስኹ ዝብል መንግስታዊ ደንቢ ስለዘየለ። እዚ ማለት ቅድሚ ሕጂ ኣብ ናይ ብሕቲ ክራይ ጽላት ክነብሩ ዝኽእሉ ዝነበሩ ብዙሓት ሰባት ሕጂ ድሕሪ ሕጂ ዓቕሚ የብሎምን።
- ድጋፍ መንግስቲ ዘይምህላው፦ ካብ ክንክን፣ ቤት ማእሰርቲ ወይ መንበሪ ስደተኛታት ንዝወጹ ሰባት ናይ መንግስቲ ደገፍ ይስእኑ፣ እዚ ማለት እዞም ሰባት ንነብሶም ክከናኸኑ ይተርፉ - መብዛሕትኡ ግዜ ብዘይ ዝኾነ ሓገዝ ወይ ደገፍ ካብ ስድራቤት።
ቁጠባዊ ጠንቅታት ገዛ ኣልቦነት
ማሕበራዊ ጠንቅታት ገዛ ኣልቦነት
- ምብትታን ስድራቤት ወይ ዝምድና፦ ኣብ ውሽጢ ስድራቤት ወይ ዝምድና ዝፍጠር ግርጭታት፡ ግህሰት ወይ ዘይዕረቕ ፍልልያት፡ ብፍላይ ክትጽግዖም እትኽእል ኣማራጺ ምድላዋት ኣባይቲ ወይ መርበብ ደገፍ እንተዘይሃልዩ፡ ሃንደበታዊ ምርግጋእ መንበሪ ኣባይቲ ከጥፍእ ይኽእል።
- ጉዳያት ጥዕና ኣእምሮ ወይ ወልፊ፦ ብኹነታት ጥዕና ኣእምሮ ወይ ጸገማት ምጥቃም ንጥረ ነገራት ዝሳቐዩ ውልቀሰባት ብሰንኪ ኣብ ምምሕዳር መዓልታዊ ሓላፍነት፣ ምውሓስ ስራሕን ምሕላው ዝምድናታትን ብዘጋጥም ብድሆታት ርጉእ ኣባይቲ ንምዕቃብ ክቃለሱ ይኽእሉ። እዞም ጉዳያት እዚኦም ፋይናንሳዊ ጸገማትን ክፍሊት ክራይ ገዛ ወይ ሞርጌጅ ክትከፍል ዘይምኽኣልን ከስዕቡ ይኽእሉ፣ እዚ ድማ ንሓደጋ ገዛ ዘይምህላው ዝያዳ ክውስኽ ይኽእል።
ብዛዕባኡ እንታይ ክግበር ይከኣል፧
ሱር ጠንቂ ገዛ ኣልቦነት ምፍታሕ ናይ ብሓቂ ኣገዳሲ እዩ፣ ንነዊሕ እዋን ዝጸንሕ ስራሕ ኢና ንጉስጉሰሉ ዘለና፣ ከም ዝያዳ ማሕበራዊ ኣባይቲ ምህናጽን ድኽነት ምንካይን።
ይኹን እምበር፡ ክሳብ ሽዑ ግን ብፍላይ ኣብቶም ሓድሽ ወለዶ ዝኾኑ ሰባት ረሳሕ ድቃስ ዝገብሩ ዘለዉ መንእሰያት፡ ጽዑቕ ቅልውላው ኣሎ። ኣስታት 50% ካብቶም ከም ዓበይቲ ጽንኩር ድቃስ ዝድቅሱ ሰባት ንመጀመርታ ግዜ ገዛ ዘይብሎም ክኾኑ ከለዉ ዕድሚኦም 25 ዓመት ወይ ትሕቲኡ እዮም ነይሮም , ስለዚ ውሕጅ ናይ መንእሰያት ገዛ ኣልቦነት ደው ምባል ብሓፈሻ ንቤት ኣልቦነት ንምውጋድ ቁልፊ እዩ።
ማእከል መንእሰያት ኒው ሆራይዘን ኣብ ለንደን ዝርከብ እንኮ ንመንእሰያት ዝምልከት ኣገልግሎት ምብጻሕን ናይ መዓልቲ ማእከልን ንመንእሰያት ገዛ ዘይብሎም ሰባት እዩ። ነቶም ኣብ ጎደናታት እንረኽቦምን ናብ ናይ መዓልቲ ማእከልና ንዝኣትዉን ብሕሱር ድቃስን ህጹጽ እዋንን ደገፍ ፣ ምኽርን ምጉስጓስን መንበሪ ኣባይቲ ፣ ተበጻሕነት ኣካላውን ኣእምሮኣውን ክንክን ጥዕና ፣ ስራሕ፣ ናይ ትምህርትን ስልጠናን ደገፍ፣ ከምኡ’ውን ብብሉጻት ሰራሕተኛታት መንእሰያትና ዝምራሕ ናይ መንእሰያት ስራሕ ንጥፈታት ንሕግዞም።
ኣብ 2023-2024 ምስ 1500 መንእሰያት ለንደን ብምዃን ገዛ ኣልቦነቶም ከብቅዕን ዓቕሞም ገዛ ከምዘለዎ ንምርግጋጽን ሰሪሕና። ኣብ ርእሰ ከተማ ንዝርከብ ኩሉ ዘድልየና መንእሰይ ክንበጽሕ ሓግዙና፤
