ብቻርሊ ዳል ሓላፊት ጥዕና ማእከል መንእሰያት ኒው ሆራይዘን
ረብሓታት ፍወሳ ብሰፊሑ ከም ዝፍለጥ ንፈልጥ ኢና። ይኹን እምበር፡ ባህላዊ ምድላዋት ፍወሳ ኩሉ ግዜ ንኹሉ ሰብ ተበጻሒ ወይ ዝምችእ ክኸውን ኣይክእልን እዩ፡ ብፍላይ ድማ ነቶም ኒውሮዲቨርጀንት ዝኾኑን ገዛ ኣልቦነት ዘጋጥሞምን መንእሰያት። ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ኩነታት፡ ከም ፍወሳ እግሪ ዝኣመሰሉ ፈጠራዊ ኣገባባት፡ ረብሓታት ኣካላዊ ምንቅስቓስ እናሓወሰ፡ ደገፍ ክህቡ ይኽእሉ። ኒውሮዲቨርጀንት ዝኾኑን ገዛ ኣልቦነት ዘጋጥሞምን መንእሰያት መብዛሕትኡ ግዜ ኣብ ምርካብ ደገፍ ጥዕና ኣእምሮ ፍሉይ ብድሆታት የጋጥሞም። ባህላዊ ፍወሳዊ ምድላዋት ምፍርራሕ ወይ ልዕሊ ዓቕሞም ክስምዖም ይኽእል እዩ፣ እዚ ድማ ነቲ ናይ ጭንቀትን/ወይ ተነጽሎን ስምዒቶም የጋድዶ። ከም ሕጽረት ፋይናንሳዊ ገደብ መጓዓዝያ ወይ ዘይርጉእ መነባብሮ ዝኣመሰሉ ሎጂስቲካዊ ዕንቅፋታት ሓገዝ ናይ ምሕታት ዓቕሞም ዝያዳ ክዕንቅፉ ይኽእሉ።
ናይ እግሪ ፍወሳ መንፈስካ ዘሐድስ ኣማራጺ የቕርብ። ኣብ ክንዲ ኣብ ልሙድ ንእሽቶ ክፍሊ ዝተሓጽረ፡ ናይ ፍወሳ መደባት ኣብ ደገ ክኸውን ይኽእል፡ መብዛሕትኡ ግዜ ኣብ ተፈጥሮኣዊ ቦታታት ከም መናፈሻታት ወይ ጽምው ዝበለ መገዲ። እዚ ሃዋህው እዚ ንቕሉዕ ዕላል ዝያዳ ዘፍርሕን ዝያዳ ምቹእን ክኸውን ይኽእል እዩ፣ እዚ ድማ ሰባት ዝያዳ ርጉእን ንኽኽፈቱ ምቾትን ክስምዖም ይሕግዞም። ነዚ ክውንን ተበጻሒን ንምግባር፡ ሓያሎ ረቛሒታት ኣብ ግምት ክኣትዉ ከምዘለዎም ንፈልጥ ኢና፤
- ቦታ፦ ውሑስን ብቐሊሉ ዚርከብን ቦታታት ምምራጽ ወሳኒ እዩ። ኣብ ማእከል ዝርከቡን ጽቡቕ ምሕደራ ዘለዎምን መናፈሻታት ወይ ማሕበረሰባዊ መገድታት ምቹእ ምድላው ክህቡ ይኽእሉ።
- ተዓጻጻፍነት፦ ተዓጻጻፊ ናይ መደብ ምውጻእ ኣማራጺታት ምቕራብ ኣገዳሲ እዩ። እዚ ድማ ዝተፈላለየ ምህላው ምትእንጋድን ከም ኣድላይነቱ ናይ ክፍለ ግዜ ግዜ ምትዕርራይን ከጠቓልል ይኽእል።
- ደገፍ መዛኑ : ደገፍ መዛኑ ኣብ ጉጅለታት ፍወሳ እግሪ ምውህሃድ ናይ ማሕበረሰብን ዋንነትን ስምዒት ከዕቢ ይኽእል። ምስ ካልኦት ተመሳሳሊ ተመኩሮ ዘለዎም ሰባት ምትእስሳር ኣዝዩ ሓይሊ ክህብ ይኽእል እዩ።
- ደገፍቲ ሰራሕተኛታት : ፍሉይ ድሌታት ኒውሮዲቨርጀንት ውልቀሰባት ዝርድኡን ንብድሆታት ገዛ ዘይምህላው ተሃዋሲ ዝኾኑን ዝሰልጠኑ ቴራፒስት ምህላዎም። ቅድሚ ዝኾነ ዓይነት ፍወሳ፡ ክሳብ ክንደይ ዕዉት ምዃኑ ምትእምማንን ርክብን ምህናጽ ልዕሊ ኩሉ እዩ።
ኣብ ማእከል መንእሰያት ኒው ሆራይዘን ንነዊሕ እዋን ኣማኻሪትና ዝኾነት ሆሊ ኡዶባንግ ኣዘራሪበያ ንሳ ድማ፡
'ካብ ክፍሊ ፍወሳ ወጻኢ ዝግበር ናይ ፍወሳ መደባት፡ ዓማዊል ኣብ ጥዕና ኣእምሮኦም ንምሕጋዝ ፍሉይን ውጽኢታውን መገዲ እዩ።' ኣብ ተፈጥሮኣዊ ሃዋህው እናተጓዓዝካ ወይ ንጡፍ እናኾንካ ምስ ዓማዊል ምዝርራብ፡ ጭንቀቶም ከም ዘጉድል፡ ምትኳርን ምትእስሳርን ከም ዘመሓይሽ እረክብ። ሓንቲ ካብ ዓማዊለይ ምሳይ ናይ ቴሌፎን ፍወሳ ክትገብር ከላ ኩሉ ግዜ ኣብቲ መናፈሻ ነዊሕ ናይ ከልቢ ምጉዓዝ ትኸይድ። ኒውሮዲቨርጀንት ዝኾነን ዕጹው ቦታታትን ብምዃኑ ኣዝዩ ጭንቀትን ስንባደን ክስምዓ ይኽእል። ኣብ ደገ ምህላዋን ምጉዓዝን፡ ብዛዕባ ጥዕና ኣእምሮኣ ዝያዳ ክትከፍት ይሕግዛ። ኣብ መስርሕ ንጡፍ መንእሰያት፡ ስምዒታቶም፡ ሓሳባቶምን ተመኩሮታቶምን ብዝተፈላለየ መንገዲ ንኽሰርሑ ዘኽእሎም ምውሳኽ ንቕሓት ብዛዕባ ኣካላዊ ኣካላቶምን ስምዒታቶምን ከጋጥሞም ይኽእል'።
ኪኖ እቲ ፍወሳዊ መዳይ ናይ ምጉዓዝ ፍወሳ፡ ኣካላዊ ተግባር ናይ ምጉዓዝ ንጥዕና ኣእምሮ ብዓቢኡ ክጠቅም ይኽእል። መጽናዕትታት ከም ዘመልክትዎ፡ ስሩዕ ምንቅስቓስ፤
- ጸቕጢ ምጉዳል፦ ኣካላዊ ምንቅስቓስ ኣብ ሓንጎል ከም ተፈጥሮኣዊ መቐነሲ ቃንዛን ስሚዒታዊ ምልዕዓልን ዝሰርሑ ኬሚካላት ኢንዶርፊን ንኽፍኖ ይድርኽ፣ እዚ ድማ ጸቕጥን ጭንቀትን ንምቅላል ይሕግዝ።
- ስሚዒት ምምሕያሽ፦ ምንቅስቓስ ኣካላት ምስ ምፍራይ ከም ሴሮቶኒንን ዶፓሚንን ዝኣመሰሉ ኒውሮትራንስሚተራት ዝተኣሳሰር ኮይኑ፡ እዚኦም ድማ ኣብ ምቁጽጻር ስሚዒት ቁልፊ ተራ ይጻወቱ። ዋላ ሓጺር ምጉዓዝ ውን ቅጽበታዊ ስሚዒት ዝዓቢ ሳዕቤን ክህልዎ ይኽእል እዩ።
- ድቃስ ምዕባይ፦ ጽሬት ዘለዎ ድቃስ ንጽቡቕ ሂወት ኣእምሮ ኣገዳሲ እዩ፣ ምንቅስቓስ ኣካላት ድማ ዝሓሸ ቅዲ ድቃስ ከደንፍዕ ይኽእል እዩ፣ እዚ ድማ ናብ ምምሕያሽ ሓፈሻዊ ጥዕና ኣእምሮ ይመርሕ።
ፍወሳ እግሪ ንኣእምሮኣዊ ጥዕና ናይቶም ገዛ ዘይብሎም ክኾኑ ዝኽእሉ ኒውሮዲቨርጀንት መንእሰያት ንምድጋፍ ዘመናዊ፡ ፈጠራዊ ፍታሕ የቕርብ። እዚ ኣገባብ እዚ ኣብ ደገ ዝግበር ናይ ፍወሳ ክፍለ ግዜ ብምውሳድን ኣካላዊ ምንቅስቓስ ብምውህሃድን፡ ንናይ ተበጻሕነት ዕንቅፋታት ዝምልስ ኮይኑ፡ ንፍወሳዊ ረብሓታት ተፈጥሮን ምንቅስቓስን ይጥቀመሉ።
ንጥዕና ኣእምሮ ዝግበር ደገፍ ንኹሉ ዝሓቁፍን ተዓጻጻፍን ክኸውን ከም ዘለዎ ሓያል መዘኻኸሪ እዩ፣ ምእንቲ ምስ ሰባት ኣብ ዘለዉዎ ቦታ ንምርኻብን ኣብ መስርሕ ሕውየቶም ዝያዳ ሓይሊ ክስምዖምን .
#ህሞታትንምንቅስቓስ.
